Projektowanie wnętrz biurowych. Wybrane aspekty w kształtowaniu się przestrzeni biurowych. Część I – Ikona

Wybrane aspekty w kształtowaniu się przestrzeni biurowych. Część I- Ikona

Do połowy XIX wieku architektonicznymi ikonami miast były budynki Kościołów, siedziby władz miast i państw oraz mieszczańskie kamienice. Jednak od końca XIX wieku znaczenie ikonologiczne w miejskiej tkance zdobywały budynki biurowe. Powstawały obiekty o wysokiej klasie architektonicznej, przełomowe na skalę świata pod względem rozwiązań konstrukcyjnych, funkcjonalnych i estetycznych. Powstały obiekty, które stały się symbolami, znakami w przestrzeni, wychodzącymi poza odbiór wyłącznie architektoniczny. Budowały wizerunek wielkich firm, korporacji, jako nowych kreatorów rzeczywistości.

Drapacze chmur

Trend ten zapoczątkowany został w Stanach Zjednoczonych, wiązał się z powstawaniem tzw. drapaczy chmur. Jednymi z prekursorów byli działający pod koniec XIX wieku w Chicago architekci W. Le Baron Jenny, M. Roche, H.M. Richardson, W. Holabird, D. H. Burnham, J. Root oraz L. Sullivan, tworzący tzw. szkołę chicagowską. Wznosili wieżowce o konstrukcji szkieletowej, w których architektura i konstrukcja stanowiły całość. Występowali przeciwko powszechnemu wówczas eklektyzmowi i jego przesadnej ornamentyce, tak, aby forma nie przesłaniała funkcji obiektu w myśl zasady form follow function- forma ma służyć funkcji. Twórczość szkoły chicagowskiej wywarła decydujący wpływ na rozwój nowoczesnej architektury.

Reliance Building w Chicago, 15-kondygnacyjny wieżowiec o konstrukcji szkieletowej., zaprojektowany przez D.H. Burnham, J.W. Root w latach 1890-94), wieńczący myśl szkoły chicagowskiej. W gmachu wprowadzono standaryzację i modularność elementów budowlanych (np. okien). źródło:https://www.taschen.com/pages/en/company/blog/85.what_is_modern_architecture.htm

Niekwestionowaną ikoną  architektury biurowej stał się The Empire State Building (nazwa od przydomku stanu Nowy Jork- Empire State)- symbol Nowego Jorku i całych Stanów Zjednoczonych. Powstał w latach 30-stych XX w., zaprojektowany w stylu art deco przez Shreve, Lamb & Hormon Associates. Przez dziesięciolecia był najwyższym i najbardziej charakterystycznym budynkiem w Nowym Jorku (do czasu wybudowania World Trade Center)- 381 metrów, z wieżą antenową 443, z 103 piętrami. Budynek mieści się w najbardziej prestiżowej części Manhattanu, przy Piątej Alei. W biurowcu może pracować nawet do 15 tysięcy osób. W obiekcie, oprócz przestrzeni biurowych, znajdują się również banki, restauracje i sklepy. Takie wieżowce, będące ikoną miasta, są również miejscem na demonstracje poparcia dla postaci, wydarzeń kulturalnych, sportowych i politycznych, poprzez iluminacje świetlne, które mają znaczenie symboliczne.

Strefa wejściowa Empire State Building. Wysokie na 3 kondygnacje, wykończone kamieniem wnętrze. źródło: http://www.beyerblinderbelle.com/projects/47_empire_state_building
Panorama Nowego Jorku z Empire State Building. Budynek posiada jeden z najbardziej popularnych zewnętrznych tarasów widokowych na świecie, który odwiedziło już ponad 110 milionów ludzi. Obserwatorium znajduje się na 86 piętrze i oferuje 360 stopniowy widok na miasto źródło:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:View_from_the_Empire_State
Iluminacja świetlna z dnia 1.08.2015 r. Pokaz slajdów z wizerunkami gatunków zwierząt zagrożonych wyginięciem. Celem organizatorów było zwrócenie uwagi świata na niszczycielską działalność człowieka. źródło:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Obscura_Empire_State_Building.jpg

Symbol w architekturze

Empire State Building był największą ikoną Nowego Jorku i całych Stanów Zjednoczonych do 1973 roku- wybudowania World Trade Center, a dokładniej Twin Towers (bliźniaczych wież- części kompleksu biurowo- handlowego w dolnej części Manhattanu). Dwie wieże zaprojektowane zostały przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia Minoru Yamasakiego. Mierzyły rekordowe 417 m, co spowodowało, że w dobie manii wielkości budynki stały się ikoną na całym świecie.Wizerunek Twin Towers został uwieczniony na klatkach setek filmów fabularnych i dokumentalnych. Był fenomenem inspirującym do brawurowych działań jak choćby spacer po linie rozciągniętej między wieżami wykonany przez Philipa Petit. Stał się symbolem wielkości, nowoczesności i wolności zachodniego świata. Zamach z 11 września 2001 roku był ciosem w samo jego serce. Ikona zabrała życie setkom pracowników światowych korporacji

najbardziej dochodowa restauracja w Nowym Jorku, umiejscowiona w wieży północnej. Widok na Manhattan
źródło: http://nymag.com/news/9-11/10th-anniversary/windows-on-the-world/
Philippe Petit, który w 1973 roku przeszedł bez zabezpieczeń na linie rozciągniętej między dwoma wieżami WTC, źródło: https://untappedcities.com/2015/09/17/movie-poster-for-the-walk-about-wtc-tight-roper-gets-geography-wrong/
widok na Manhattan ze Statuą Wolności i dwiema wieżami WTC, źródło: http://sf.co.ua/id108997
widok na zniszczone wieże WTC po ataku terrorystycznym z 11 września 2001 roku,
źródło: https://www.history.com/topics/9-11-attacks/pictures/911-world-trade-center/aerial-view-of-manhattan-shows-smouldering-world-trade-city

W Stanach Zjednoczonych, w każdym większym mieście, można zauważyć tendencję do budowania biurowych wysokościowców. Jednak żaden z nich nie wyróżnia się na tyle w tkance miejskiej, aby stać się ikoną.

Miami, widok na wysoką zabudowę biurową, źródło: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Miami-skyline-for-wikipedia-07-11-2007-by-tom-schaefer-miamitom.jpg

W Europie, ze względu na istniejącą od setek lat strukturę miejską, trend budowania biurowych wysokościowców rozpoczął się dopiero po 1945 r., podczas odbudowywania zniszczonych miast. Powstawały biurowce lokalizowane w centrach, które przez swoją wysokość zaczęły stanowiąc dominantę w krajobrazie miejskim. Liczne wysokościowce lokalizowane głownie w stolicach i to tylko tych państw, które były najbardziej zaangażowane i zniszczone w trakcie wojny, takie jak: Londyn, Berlin, Warszawa[1], tworzyły całą nową strukturę, z której ciężko wyróżnić jeden budynek. Wyjątkiem może być min. Gherkin Office projektu Jean’a Nouvel, głównie przez falliczną formę różną od pozostałych.


[1] wyjaśnienie: Większość aspektów dotyczących przestrzeni biurowych  na świecie kształtowały się przez 100 lat.  W Polsce, ze względu na okres komunizmu i tym spowodowane duże opóźnienie w rozwoju, dopiero po 1989 r. Stąd mimo zastrzeżenia w rozdziale o ograniczeniu czasowym (Wybrane aspekty w kształtowaniu się biur od rewolucji przemysłowej do końca XX wieku), przedstawiam poniżej polskie biura z XXI wieku.

widok na dzielnice biurową w Londynie, w tle: Gherkin Office, projektu Jean’a Nouvel, źródło: https://www.ukconstructionmedia.co.uk/news/deloitte-survey-london-office-supply-shortage/
widok na centrum biznesowe Warszawy, widok z 2017 r. źródło: https://turystyka.wp.pl/warszawa-wczoraj-i-dzis-ruchome-schody-rozlewnia-ludwika-i-pastwisko-ktore-zmienilo-sie-w-centrum-biznesu-6118985136109185a

W Paryżu, który nie ucierpiał tak mocno podczas wojny, kompleks biurowy został ulokowany nieco poza ścisłym centrum stolicy, jednak jako ważna jego część- jako przedłużenie Paryskiej Osi Historycznej zaczynającą się od Luwru a kończącej na Łuku Triumfalnym. Powstał  La Grande Arche de La Defence (Wielki Łuk), który stał się symbolem La Defence- dzielnicy i kompleksu biurowo-handlowo-rozrywkowo-wystawienniczego. Jest to jeden z nielicznych w Europie przykładów niemal całkowitej izolacji ruchu pieszego od kołowego. Pod względem wielkości powierzchni biurowej jest to największe centrum biznesu w Europie. Ciekawostką jest, ze kompleks został całkowicie wyłączony z ruchu kołowego- komunikacja samochodowa między biurowcami odbywa się w podziemiach. Pod względem ikonologicznym, za sprawą połączenia z Paryską Osią Historyczną La Defence jest najbardziej wyróżniającym się kompleksem na tle innych założeń biurowych w Europie.

widok na La Grande Arche- zamykający oś historyczną Paryża. W tle największa dzielnica biznesowa Europy La Defence, źródło: https://www.flickr.com/photos/pe_wu/15394754783/in/photostream/

Natomiast w stolicach starego kontynentu, które nie zostały zniszczone, umieszczenie nowego budynku w bardzo gęstej tkance miejskiej nie było łatwe. Jednak historyczny kontekst architektoniczny jako tło dla nowoczesnych założeń mógł pomóc w ich wyróżnieniu. I tak ikoną architektury biurowej, która wyróżnia się na tle europejskim (i ze względu na formę jak i kontekst miejsca) stała się Torre Agbar, projektu Jean’a Nouvel. Biurowiec został wzniesiony w latach 1999-2004 na Plaça de les Glòries Catalanes w dzielnicy Poblenou w Barcelonie. Jej charakterystyczny, falliczny kształt inspirowany był górą Montserrat, koło Barcelony. Posiada 34 kondygnacje naziemne i 30 tysięcy m² pomieszczeń biurowych. Torre Agbar wzniesiona jest ze zbrojonego betonu z fasadą pokrytą szkłem. W nocy całość jest podświetlona za pomocą 4000 świateł LED. Dodatkową cechą obiektu jest zespół urządzeń mierzących temperaturę i sterujących otwieraniem i zamykaniem okien według wskazań termometrów. Mechanizm ten ma na celu zaoszczędzenie energii potrzebnej normalnie na klimatyzowanie pomieszczeń. Ruchome żaluzje wprowadzają do wnętrza ciekawą grę światła i cienia oraz barw, i o ile w części lobby, recepcji stanowi to niewątpliwy atut, w części pomieszczeń pracowniczych nie spełnia warunków komfortowej pracy.

Biurowiec bardzo wyróżnia się w tkance miejskiej Barcelony jednocześnie wpisuje w się w różnorodność krajobrazową i kulturową miasta.
źródło: http://www.jeannouvel.com/projets/tour-agbar/
strefa wejściowa z efektem świetlnym powstałym na skutek różnie otwieranych kolorowych żaluzji, źródło: http://www.jeannouvel.com/projets/tour-agbar/
Przestrzeń biurowa, efekt świetlny uzyskany przez kolorowe żaluzje otwierane w różnych sekwencjach. Czy efekt jest odpowiedni do miejsc pracy? źródło: http://www.jeannouvel.com/projets/tour-agbar/

autor: dr Agnieszka Mierzwa

Podziel się swoją opinią